Prof. Dr. Fehmi Ateş: “Hepatit B ve Hepatit C, artık tedavi edilebilmektedir”

0
190

Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Gastroenteroloji BD Öğretim Üyesi olan, aynı zamanda yarı zamanlı Özel Mersin Ortadoğu Hastanesi’nde de görev yapan Prof. Dr. Fehmi Ateş ile viral hepatitler ile ilgili konuştuk. Prof. Dr. Ateş, hepatitlerle ilgili sorduğumuz soruları herkesin anlayabileceği yalın bir anlatımla cevaplandırdı.

Röportaj: Yılmaz YILDIZHAN

 

Viral hepatitlerin sarılık olarak isimlendirilmesi ne kadar doğru?

Halkımız viral hepatitleri bulaşıcı sarılıklar olarak ifade ediyor ama sarılık aslında bir hastalık değil, sadece bir bulgu. Bilirubin denen pigment kanda 2-2,5 mg/dl değerlerini aşınca ciltte ve göz aklarında sarılık görülüyor. Ancak viral hepatit hastalarının çoğunda bu bulgu görülmezken, viral hepatit dışı başka pek çok hastalıkta da sarılık gelişebilir.

Peki, viral hepatit nedir?

Viral Hepatit, virüslerin yol açtığı karaciğer iltihabıdır. Virüsler, ancak başka bir canlı hücrenin içerisinde yaşayabilen gözle görülemeyen canlılardır. Hepatit virüsleri denildiğinde öncelikle karaciğerde hastalık oluşturan Hepatit A, Hepatit B, Hepatit C, Hepatit D, Hepatit E gibi virüsler ifade edilmektedir. Bunların dışında başka virüsler de hepatit nedeni olabilir.

Her viral hepatit müzminleşir mi?

Akut viral hepatit, aktif geçirilen bulaşıcı sarılık anlamına gelmektedir. Eğer iltihabın devamlılığı 6 aydan uzun sürer ve hastalık müzminleşirse buna Kronik Viral Hepatit denilmektedir. Hepatit virüslerinden B, C ve D ( Hepatit B ile birlikte olmak kaydıyla) kronik karaciğer hastalığı oluşturabilir. A ve E virüsleri ile oluşan hepatitler ise kronikleşmez, kalıcı bir hastalık yapmaz.

Viral hepatit hastalığının belirtileri nelerdir?

Halsizlik, iştahsızlık, kas ağrısı, bulantı, kusma, karın ağrısı ve ateş yüksekliği gibi pek çok viral hastalıkta görülebilen, özgün olmayan belirtiler görülebilir. Daha nadir olarak ciltte ve gözlerin aklarında sararma, idrar renginde çay rengi gibi koyulaşma, dışkı renginde kül rengi gibi açılma olabilir.

Hepatit A Enfeksiyonu nedir?

Hepatit A, küçük çocuklarda, özellikle ilk 5 yaşta sık görülür. Genellikle belirtisizdir, sarılık olmadan geçer. Kesinlikle kronikleşmez. Toplumumuzun %90 – 95’i hayatının ilk 10 yılında Hepatit A ile karşılaşmış ve bağışıklık kazanmıştır. Geçirilmiş hastalık kalıcı bağışıklık bırakır.

Hepatit A nasıl bulaşır?

Büyük abdest ile atılan mikrop, bir şekilde yenen yiyeceklerle veya içilen içeceklerle ağız yolundan alınarak başkalarına bulaşır. Bu nedenle A tipi sarılıktan korunmak için; Eller özellikle yemek hazırlamadan, yemek yemeden önce, bebeği beslemeden önce, tuvalete gittikten sonra, bebek bezi değiştirdikten sonra, çiğ ya da hazır yiyecekleri tutmadan önce ve sonra yıkanmalıdır. Banyo ve tuvaletler, klozet, el tutma yerleri ve musluklar, çocuk bezi değiştirme masaları sık sık çamaşır suyu ile temizlenmelidir. Kanalizasyon ve içme sularının teması önlenmelidir.

Hepatit E nasıl bulaşır?

Hepatit E enfeksiyonunun klinik seyri, bulaşma yolları Hepatit A’ya benzer ancak gebelerde daha ağır seyredebilir.

Karaciğer sirozu ve karaciğer kanseri en sık hangi virüslere bağlı gelişmektedir?

Hepatit B ve C en sık kronik karaciğer hastalığına, karaciğer sirozuna ve karaciğer kanserine neden olan virüslerdir.

Hepatit B ile karşılaşılan yaş ve hastalık seyri arasında bir ilişki var mıdır?

Evet, hastalık, bebeklik – çocukluk yaşlarında bulaşmış ise kronikleşme olasılığı çok yüksektir (%75 – 90). Erişkin yaşta ise kronikleşme riski düşer (%5) ve siroz, karaciğer kanseri gelişme riski azalır.

Karaciğer sirozunun belirtileri nelerdir?

İlk olarak, yorgunluk, uyuklama, gözler ve idrarda sarılaşma (hafif sarılık), ayaklarda şişkinlik, aşırı kaşınma ve kansızlık (anemi) gibi genel bulgular ortaya çıkar. Daha ileri evrelerde, kan kusma, karın içinde su birikmesi, kişilik ve bilinç değişiklikleri, koma, yoğun sarılık ve böbrek bozukluğu gibi birçok yaşamı tehdit eden komplikasyonlar gelişebilir.

Hepatit C’nin Hepatit B’den ne gibi farklılıkları vardır?

Her iki virus, benzer şekilde bulaşmalarına, benzer bulgular göstermelerine, kronik hepatit, karaciğer sirozu ve karaciğer kanserine neden olmalarına rağmen farklı yapıdadır. HCV’nin kronikleşme oranı çok daha yüksektir (% 80) ve genellikle HCV’ye karşı kalıcı bağışıklık oluşmaz. Anti HCV pozitifliği bağışıklığı değil, sadece HCV’ye bir şekilde maruz kalındığını gösterir. Maalesef HCV’nin, HBV’de olduğu gibi aşısı da yoktur.

Hepatit B ve C nasıl bulaşabilir?

-Mikrobu taşıyan veya hasta olan gebeden çocuğuna doğum sırasında 1996 yılından önce kan veya organ nakli yapılmışsa ve bilmeden virüs ile enfekte kan veya kan ürünleri kullanılmışsa (1996 öncesi ameliyatlar)
-Enfekte kan ile temas sırasında (jilet, ustura, tıraş makinesi, makas, diş fırçasının ortaklaşa kullanımı)
-Manikür pedikür malzemelerinin sterilize edilmeden (uygun şekilde temizlenmemiş) kullanımı ile
-Toplu sünnet şölenleri sırasında sterilizasyona dikkat edilmezse
-İlaç/uyuşturucu enjekte ederken mikroplu iğnelerin ortak kullanılması ile
-Hemodiyaliz ünitelerinde sağlık personeli tarafından hastadan hastaya virüsün taşınmasıyla
-İğne batma kazası sonucu
-Mikroptan arındırılmamış malzemelerle yapılan diş tedavisi ile
-Korunmasız cinsel ilişki yoluyla
-Sterilizasyona dikkat edilmeden yapılan dövme ve vücut deldirme (piercing) sonucu hastalık bulaşabilir.

Birçok insanda bulaşma yolu saptanamamaktadır. Hepatit B ve C yiyecek ve içeceklerle bulaşmaz. Hepatitli kişilerle aynı ortamlarda bulunmak ve olağan sosyal ilişkiler, yukarıda tanımlanan yollardan birisi söz konusu olmadıkça bulaşmaya neden olmaz.

Hepatit B ve C için kimler risk altındadır?

• 1996’dan önce kan ve kan ürünü alanlar,
• Sık kan ve kan ürünü transfüzyonu alanlar,
• Damar içi madde kullananlar,
• Riskli cinsel davranış öyküsü olanlar (Eşcinsel/biseksüel erkekler, çoklu cinsel partner, seks işçileri),
• Diş tedavisi ve tıbbi girişim geçirenler,
• Hemodiyaliz hastaları,
• Organ nakli olan hastalar
• Ortak kapalı alanlarda yaşayanlar (hapishane, kreş, bakımevi, askeri koğuş vb.),
• Aile içi temas riski olanlar,
• Ortak ‘kişisel hijyenik eşya’ kullanım öyküsü olanlar,
• Meslek grupları (sağlık çalışanları, berber, beden işçileri, kuaförler vb.),
• Herhangibir hepatit virüsü veya HIV varlığı olanlar,
• Dövme, piercing, toplu sünnet öyküsü olanlar,
• HBs Ag ve Anti-HCV pozitif annelerin çocukları,
• İmmunsüpresif hastalar risk gruplarını oluşturur.

Kronik hepatitli kişilerin ve ailelerinin dikkat etmesi gerekenler nelerdir?

Kişiler bulaşma yolları hakkında bilgilendirilmelidir. Hastayla aynı evde kalanlar, hastanın tıraş malzemelerini, tırnak makası, diş fırçası gibi kanla bulaşabilecek malzemelerini kullanmamalıdır. Cinsel yolla bulaşı önlemek için kılıf kullanılmalı, cinsel partner/eş hemen Hepatit B’ye karşı aşılanmalıdır. Hepatit C için tek eşlilerde kılıf kullanılması şart değildir. Çok eşlilerde ise kılıf kullanılmalıdır. Hepatit B taşıyıcısı kadınlar gebe kalabilir. Ancak doğumda bebeğe derhal hepatit B aşısı ve özel hepatit B serumu yapılması gerekir. Hepatit B taşıyıcısı anne bebeğini emzirebilir. Hepatit C’li kadınlar da gebe kalabilir. Bebek doğumdan sonra takip edilmelidir. Emzirmeyle hepatit C ve B’de bebeğe mikrop bulaşmaz.Hem hepatit B’li hemde hepatit C’li kişilere A tipi sarılık tetkiki yapılmalı ve eğer hastalığı geçirmemiş iseler hepatit A aşısı yapılmalıdır. Hepatit C’li kişiler ayrıca hepatit B yönünden de tetkik edilmeli ve testler negatif çıkarsa hemen hepatit B aşısı yapılmalıdır. Hepatit B aşıları Sağlık Bakanlığı tarafından Sağlık ocaklarında ücretsiz olarak yapılmaktadır. Hepatit B veya C taşıyan kişilerin evlenmelerinde sağlık mevzuatı açısından bir sakınca yoktur.

Son olarak Hepatit B ve C hakkında topluma ne mesaj vermek istersiniz?

Tıp alanındaki gelişmeler sonucunda yakın zamana kadar tedavi edilemeyen Kronik hepatit B ve C artık tedavi edilebilmektedir. Bu enfeksiyonların erken tanısı ve tedavisiyle,  ve komplikasyonlarının hatta karaciğer kanserininin gelişimi önlenebilir. Erken tanı toplumun hastalık belirtileri ve bulaşma yolları hakkında bilgilendirilmesi ve risk gruplarına en kısa zamanda tarama yapılmasıyla mümkün olacaktır.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz
lütfen isminizi buraya girin

4 + 3 =