Prof. Dr. Fehmi Ateş: “Kansere bağlı ölümlerde 2. sırada yer alan kolon kanseri, kolonoskopi taraması ile önlenebilir “

0
394

Kanser haftası sebebiyle, Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Gastroenteroloji Bölümü’nde ve Özel Mersin Ortadoğu Hastanesi’nde görev yapan Gastroenteroloji Uzmanı Prof. Dr. Fehmi Ateş ile, kansere bağlı ölümlerde akciğer kanserinden sonra 2. sırada yer alan kolon kanserinin sebeplerini, belirtilerini, risk faktörlerini, korunmak için neler yapmamız gerektiğini konuştuk.

Prof. Dr. Fehmi Ateş, toplumumuzda kolon kanseri taramasının, en az meme kanseri taraması kadar önemli olduğunun bilinmediğini, bu nedenle genellikle hastaların geç dönemde tanı aldığını, hastaların tedavi başarılarının düştüğünü üzülerek belirtti.

 

Röportaj: Yılmaz Yıldızhan

 

Toplumda en çok rastlanan kanser türlerinden biri olan kolorektal kanser ne kadar yaygındır?

Hem erkek hem de kadınlarda en yaygın 3. kanser türüdür. Asıl önemli olan ise kolorektal kanserin, kansere bağlı ölümlerde akciğer kanserinden sonra 2. sırada olmasıdır. Ancak bu vakaların yarısını düzenli kolonoskopi taraması ile önlenebiliyoruz.

 

Kolorektal kanser nedir?

Kanser, anormal hücrelerin kontrolsüzce büyümesidir. Kanser hücreleri normal dokuları istila eder ve onlara zarar verip, işlevlerini bozar. Kolorektal kanserde de kontrolsüzce büyüyen bu anormal hücreler, kolon veya rektum dokusunu istila ederler.

 

Kolorektal kansere ne sebep oluyor?

Kolorektal kanserlerin çoğunun nedenini tam olarak bilmiyoruz. Ancak hücrelerimizdeki genetik materyalde yani DNA ’da  meydana gelen değişiklikler sorumlu tutulmaktadır. Bu DNA değişiklikleri genetik olarak yatkın kişilerde, sağlıksız yaşam koşullarıyla aktive olarak kanser sürecini başlatır.

 

Hastalığın belirtileri nelerdir?

•Bağırsak alışkanlıklarında ishal-kabızlık gibi değişikliklerin olması ve bu değişikliklerin birkaç günden uzun sürmesi •Bağırsakların tam boşalmadığı hissi •Dışkıda kan (parlak ya da koyu kırmızı) görülmesi veya dışkı renginde koyulaşma •Karında şişkinlik, kramp tarzında ağrı veya gaz •Bilinen bir neden olmaksızın kilo kaybı •Güçsüzlük ve yorgunluk

 

Bu hastalığın risk faktörleri nelerdir?

Genelde 50 yaş ve üstü insanlarda görülür. •Yüksek oranda kırmızı et ve özellikle sosis, salam, sucuk, pastırma gibi işlenmiş et tüketimi, fiziksel aktivite azlığı, aşırı kilolu veya obez olmak, sigara ve diğer tütün ürünlerinin kullanımı, fazla miktarda alkol almak en önemli risk faktörleridir. Ayrıca Tip 2 Diyabet, Ülseratif kolit veya Crohn gibi inflamatuvar bağırsak hastalığı olanlar, önceki bir kanser tedavisi için karın veya pelvik bölgeye radyoterapi almış olmak • Kalın bağırsak polipleri olması •Daha önceden kalın bağırsak kanseri geçirmiş olmak •Ailede kalın bağırsak polipleri veya kalın bağırsak kanseri olması en önemli risk faktörleridir.

 

Kolorektal kanser önlenebilir mi?

•Evet! Düzenli tarama ile birçok kolorektal kanser önlenebilir. Polipler kansere dönüşmeden bulunur ve çıkarılır. Kolorektal kanser erken aşamada yakalandığında, küçük ve yayılmamış olduğu için tedavisi çok daha kolay olur.

 

Kolorektal kanser taramasında ne tür testler uygulanıyor?

•Gaytada gizli kan testi, Baryumlu kolon grafisi, Sigmoidoskopi, Kolonoskopi yapılıyor. Özellikle bunlar arasından kolonoskopi tanı ile birlikte poliplerin temizlenmesini, biyopsi alınmasını mümkün kıldığından öne çıkmaktadır. Kolonoskopi, hem tanı hem de tedavi olacağı sunması bakımından diğerlerinden üstündür.

 

Kolorektal kanser taramasını kimlerin yapması gereklidir?

45 yaşından itibaren tüm bireyler, 75 yaşına kadar yılda bir gaytada gizli kan ve 10 yılda bir kolonoskopiyle izlenmelidir. Yüksek risk altında olan yetişkinlerin ise 45 yaşından önce taramaya başlanması, daha sık taranması ve özel testler yaptırması gerekebilir.

 

Yüksek riskli hastalar dediğiniz grupta kimler var?

Ailesinde veya kendisinde kolorektal kanser öyküsü, belirli polip tipleri, inflamatuvar bağırsak hastalıkları veya bilinen kalıtsal kolorektal kanser sendromu olan kişiler yüksek riskli gruptadır.

 

Ülkemizde kolorektal kanser taraması için kolonoskopi yapılıyor mu?

Evet, ülkemizde 2018 yılında bizim de dahil olduğumuz, 16 ayrı hastanenin gastroenteroloji bölümleri tarafından kolerektal kanser taraması yapıldı. 6508 birey tarandı. Bu kolonoskopi taramasında, her 3 olgudan 1’inde polip veya kanser saptandı. Bu sonuç, kolonoskopinin erken kanser tanısında ve kanseri önlemedeki önemini göstermektedir.

 

Çok sık görünen bu kanserden korunmak için birey olarak bizler neler yapabiliriz?

Öncelikle tarama testleri mutlaka yapılmalı. Aile geçmişi bilinip, ona göre hareket edilmeli. Günde 30-60 dakika orta düzeyde fiziksel aktivite yapılmalı. Tütün ürünleri kullanılmamalı. Aşırı alkol tüketiminden kaçınılmalı. Taze meyve ve sebze ağırlıklı beslenilmeli. Tam tahıllı gıdalar seçilmeli. Kırmızı et ve özellikle işlenmiş et tüketimi sınırlandırılmalı ve sağlıklı ideal kilo korunmalı!

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz
lütfen isminizi buraya girin

39 − 36 =